چرا تیروئید کم کار میشود

مقدمه
غده تیروئید دو هورمون مهم تری‌یدو‌تیرونین(T3) و تیروکسین(T4) را می‌سازد که در رشد و نمو سلولهای جنینی و همچنین تنظیم متابولیسم بدن در بالغین نقش بسیار دارند. غده تیروئید ، ید را از مواد غذایی گوناگون به دست می‌آورد و درخود انبار می‌کند و سپس هورمون T4 را می‌سازد. در صورت اشکال در کارکرد این غده و کاهش میزان تولید T4 در بدن ، تغییراتی در وزن ، اشتها ، الگوی خواب ، دمای بدن و غیره به وجود می‌آید.

کم ‌کاری تیروئید یکی از شایعترین بیماریهای مزمن در سطح جهان به حساب می‌آید و نشانه‌های این بیماری ممکن است تا پس از توقف عملکرد غده تیروئید ظاهر نشود. باید توجه داشت که حدود 3/2 از اشخاص مبتلا به این بیماری ، از ابتلای خود به این بیماری بی‌خبر می‌باشند. احتمال وقوع کم کاری تیروئید در زنان دو برذابر مردان می‌باشد.
انواع کم کاری غده تیروئید
سه نوع کم کاری تیروئید شناسایی شده است:
1- شایعترین آن زمانی است که غده تیروئید نمی‌تواند هورمون T4 را به اندازه کافی بسازد.

2- نوع دیگر از کم کاری تیروئید زمانی به وجود می‌آید که غده هیپوفیز به میزان کافی هورمون محرک تیروئید (TSH) را تولید نکند. (غده تیروئید تحت تاثیر هورمون TSH می‌باشد). که به آن کم کاری تیروئید هیپوفیزی گفته می‌شود. هر بیماری تخریب کننده غده هیپوفیز می‌تواند باعث آسیب رسیدن به سلولهایی شود که هورمون تحریک کننده تیروئید ترشح می‌کنند. این هورمون، تیروئید را تحریک به تولید میزان طبیعی هورمون تیروئید می‌کند. این یک علت بسیار نادر هیپوتیروئیدی است.
3
- نوع دیگری از کم کاری تیروئید به علت نداشتن عملکرد صحیح هیپوتالاموس به وجود می‌آید. (هیپوتالاموس ، قسمتی از مغز به حساب می‌آید که عملکرد غدد کل بدن را کنترل می‌کند).

4- برخی اوقات کم کاری تیروئید به علت مصرف بعضی داروها به وجود می‌آید. ولی باید توجه داشت که از هر ده هزار نفر تنها دو نفر دچار واکنشی نسبت به دارو می‌شوند. در ضمن چنین حالتی به ندرت باعث کم کاری تیروئید به صورت حاد می‌شود.
کم کاری تیروئید در نوزادان
در نوزادان ممکن است کم کاری تیروئید به صورت مادرزادی ظهور کند. هورمون تیروئید برای کارکرد و نمو طبیعی مغز در جنین و نوزاد حیاتی است. عدم تشخیص کم کاری تیروئید و درمان به موقع این بیماری در روزهای اولیه عمر (و حداکثر در چند ماه اول زندگی نوزاد) و ادامه کم کاری تیروئید سبب اختلال شدید در رشد ذهنی و جسمی و عقب افتادگی ذهنی و اختلالات بدنی فرد می‌شود که به آن کریتینیسم (Cretinism) می‌گویند. بچه‌هایی که در سنین بالاتر دچار کم کاری تیروئید می‌شوند ممکن است رشدشان به طور ناگهانی متوقف ‌شود. در صورتی که درمان با هورمون‌های تیروئید دیر آغاز شود اختلال در رشد ذهنی و یادگیری برای همیشه باقی می‌ماند. بنابراین گسترش برنامه‌های غربالگری در همه کشورهای منطقه ضروری است.
علل بیماری
سن و چاقی: زنان پس از پنجاه سالگی و مردان پس از 60 سالگی احتمال بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند.

التهاب تیروئید
التهاب تیروئیدی تحت حاد: التهاب دردناک تیروئید که علت آن نامشخص است. گرچه هیپوتیروئیدی معمولاً موقتی است ولی در درصد کمی از موارد می تواند دائمی شود.

التهاب تیروئید پس از زایمان: مدت کوتاهی پس از زایمان ممکن است تیروئید وارد یک دوره هیپرتیروئیدی و به دنبال آن هیپو تیروئیدی شود و اکثراً پس از آن به عملکرد طبیعی خود باز می گردد.

بیماری هاشیموتو: کم کاری تیروئید می‌تواند نتیجه ابتلا به بیماری هاشیموتو (Hashyimoto) باشد؛ (بیماری هاشیموتو التهاب مزمن غده تیروئید محسوب می‌شود). در این بیماری سیستم ایمنی بدن در تشخیص غده تیروئید به عنوان عضوی از بدن دچار اختلال می‌شود و با این غده به عنوان یک جسم خارجی مقابله می‌کند. با چنین حمله‌ای از سوی سیستم ایمنی ، عملکرد غده تیروئید مختل می‌شود و حتی برخی اوقات این غده تخریب می‌شود.

ید رادیواکتیو: کم کاری تیروئیدی به میزان زیادی پس از استفاده از ید رادیواکتیو که برای درمان پرکاری تیروئید به کار می‌رود، اتفاق می‌افتد. همچنین رادیوتراپی‌هایی که برای درمان سرطانهای سر و گردن مورد استفاده قرار می‌گیرد، نیز می‌تواند موجب تخریب غده تیروئید و کم کاری آن گردد.

جراحی تیروئید: برداشتن غده تیروئید به علت سرطان و یا اختلالات دیگر ، عفونتهای ناشی از ویروسها و باکتریها نیز می‌توانند منجر به اختلال کار غده تیروئید و کم کاری آن شوند.

داروها: استفاده از داروهایی همچون لیتیوم (Lithium) ( داروی درمان افسردگیهای دو قطبی) ، نیتروپروساید (Nitro prusside) (داروی درمان فشار خون) ، دوز بالای ید و آمیودارون نیز می‌توانند کم کاری تیروئید را ایجاد کنند. اگر بیمارانی که چنین داروهایی مصرف می‌کنند به طور منظم توسط پزشک معالج کنترل شوند، امکان ایجاد بروز چنین اثراتی جانبی از دارو نادر خواهد بود.

کمبود ید: تغذیه نامناسب هم می‌تواند یکی از علل کم کاری تیروئید باشد. کمبود ید در مواد غذایی مورد مصرف افراد موجب می‌شود که T4 کمتری ساخته شود. مصرف نمک یددار و دیگر مواد غذایی حاوی ید ، کمبود ید در بدن را جبران می‌کند.

هیپوتیروئیدی خود ایمنی: دستگاه ایمنی بدن می‌تواند واکنشی در غده تیروئید ایجاد کند که باعث کم کاری تیروئید می‌شود و اکثر اوقات باعث گواتر می‌گردد (بزرگی تیروئید). دیگر بیماریهای خود ایمنی ممکن است همراه با این اختلال بوده و سایر اعضای خانواده نیز دچار این حالت باشند. داشتن سابقه خانوادگی مشکلات تیروئید و کلسترول بالا و یا بیماریهای سیستم ایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید و یا دیابت افراد را مستعد ابتلا به چنین بیماری می‌کند.

شروع خودبخودی: ممکن است بدون علت واضحی تولید هورمون تیروئید کاهش پیدا کند.

منبع: roshd.ir


سایر سئوالات