چگونه یک جاسوس شویم

جمع‌آوری اطلاعات که معمولاً در میان عامه مردم به عنوان جاسوسی شناخته می‌شود، بخش پایه‌ای و تعیین کننده پدیده جاسوسی را تشکیل می‌دهد و اولین دلیل شکل‌گیری فعالیت‌های جاسوسی در دوران ابتدایی آن بوده است.
جاسوسی از دیرباز در زمان صلح و جنگ نقش مهمی در زندگی بشر ایفا نموده است و سابقه آن به قدمت تاریخ باز می‌گردد. معروف است که جاسوسی، دومین پیشه قدیمی جهان است. جاسوسی نه تنها در زمان جنگ، بلکه در زمان صلح نیز برای اقتصادی، سیاست خارجی و روابط بین‌المللی‌ کشورها مهم و محوری است و به صورت سازمان یافته از ابتدای شکل‌گیری دولت‌ها و برقراری روابط بین آنها پدید آمده است.
هر کس فن جاسوسی را بهتر بشناسد و به طور موثر و به هنگام از آن بهره گیری نماید، موفقیت و برتری خود را نسبت به حریف تضمین نموده است. با گذشت زمان اهمیت و نقش این فن در فروپاشی، تثبیت و برتری دولت‌ها و شرکت‌ها نسبت به یکدیگر نمایان‌تر شده است. امروزه دیگر نقش سازمان جاسوسی قدرت‌های عضو دائم شورای امنیت در عملیات‌های پنهان منجر به کودتا و روی کار آمدن دولت‌های دست نشانده غیرقابل انکار می‌باشد. در این خصوص می‌توان به کودتای 28 مرداد سال 1332 در ایران علیه دکتر مصدق توسط سازمان سیا و آموزش شرکت کنندگان در قیام سال 1956 میلادی مجارستان توسط سرویس جاسوسی انگلستان اشاره نمود.
نباید تصور کرد که جاسوسی در سطح دنیا محدود به سازمان‌های جاسوسی«سیا» در آمریکا، «ام.ای.پنج» و «ام.ای.شش» در انگلستان، «موساد» در اسرائیل و «کا.گ.ب» در اتحاد جماهیر شوروی سابق می‌شود. این پدیده می‌تواند توسط اشخاص و تشکل‌های گوناگون با هدایت سرویس‌های مختلف به وقوع بپیوندد. جاسوسی معمولاً بخشی از یک تلاش سازمان یافته از سوی دولت‌ها یا شرکت‌ها می‌باشد که علیه دشمنان بالقوه و بالفعل و رقبا صورت می‌گیرد. هر چند اهداف نظامی در درجه نخست اولویت قرار داشته است. بسیاری از کشورها هم علیه دشمنان و هم متحدان خود، اقدام به جاسوسی می‌نمایند. در حالی‌ که همواره سیاستی اتخاذ می‌کنند که هیچ نشانه‌ای از این اقدام، در آن وجود ندارد.
علاوه بر بهره‌گیری از سازمان‌های جاسوسی، بسیاری از دولت‌ها از شرکت‌های خصوصی مانند شرکت «اس.سی.جی» و «اینتر نشنال ریسک»، نیز برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌کنند.جالب توجه است که دهه هشتاد میلادی، به دلیل کثرت وقایع جاسوسی به «دهه جاسوسی» مشهور گردید و بیش از پانصد کتاب در قالب رمان، خاطره و سایر مضامین پیرامون جاسوسی منتشر گردید. در دوران جنگ سرد، جاسوسی به شکل منظم و پذیرفته شده‌ای از جمله فعالیت‌های ضروری در روابط بین‌ دولت‌‌ها مطرح و دنبال گردید.
نقاط ضعف سیستمی، نیازها و انگیزه‌های مختلف در افراد برای دست‌یابی غیرمتعارف به موقعیت‌‌ها و منافع خاص زمینه‌ساز نفوذ و فعالیت سرویس‌های جاسوسی بیگانه در قلمرو کشور هدف می‌گردد. سرویس‌های جاسوسی با بهره‌گیری از پوشش‌های مختلف از جمله بازرگانی، دیپلماتیک، فرهنگی، اجتماعی، رسانه‌ای، علمی و خدماتی زمینه حضور و فعالیت در سرزمین حریف را فراهم می‌نمایند و با استفاده از روش‌های جاسوسی و ابزار متنوع و منحصر به فرد، شبکه‌های جاسوسی و عوامل عملیاتی خود را هدایت و رهبری می‌نمایند.
نویسنده در فصل اول به بیان کلیات مفهومی بعضی از کلیدواژه‌های کاربردی در بحث جاسوسی می‌پردازد: و ابتدا جاسوسی را این‌طور عنوان می‌کند: از دست‌یابی به اطلاعات سری یا محرمانه حریف یا دشمن برای منافع نظامی، سیاسی و اقتصادی، که معمولاً از سوی دولت‌ها و یا شرکت‌ها صورت می‌پذیرد. به دیگر سخن عمل کسب غیر مجاز اطلاعات سری یا محرمانه پیرامون یک سازمان یا کشور را جاسوسی گویند.
نویسنده، جاسوس را عاملی دانسته که برای دست‌یابی غیرقانونی به اطلاعات محرمانه و سری در اهداف مورد نظر استخدام می‌شود. جاسوس سعی می‌‌کند اخبار سری یک طرف را به نفع طرف دیگر به دست آورد.
تهدید سخت: هر گاه به موجب اقداماتی استقلال و تمامیت ارضی کشور در خطر هجوم نیروهای نظامی کشور دیگر یا اتحادی از کشورهای خارجی یا گروه‌های معارض مسلح داخلی قرار گیرد، تهدید سخت واقع شده است. که در این تهدید عمدتاً هدف اشغال سرزمین است.
تهدید نرم: این قدرت به عنوان منبع خاص اعمال قدرت مبتنی بر مبانی فرهنگی-ارزشی و اقتصادی است. تهدید نرم را می‌توان تحولاتی دانست که موجب دگرگونی در هویت فرهنگی و الگوهای رفتار مورد قبول یک نظام سیاسی می‌شود. تهدید نرم نوعی سلطه کامل در ابعاد سه‌گانه حکومت، اقتصاد و فرهنگ است که از طریق استحاله الگوهای رفتاری ملی در این حوزه‌ها و جایگزینی الگوهای نظام سلطه‌ای تهدید محقق می‌شود.
افسر اطلاعاتی: واژه افسر اطلاعاتی برای توصیف یک عضو سرویس اطلاعات نظامی، پلیس و یا سرویس اطلاعات غیر نظامی به کار برده می‌شود که متخصص در جمع‌آوری، تلفیق، ترکیب و تجزیه و تحلیل اطلاعات به منظور ارائه توصیه به دولت متبوع یا سایر سازمان‌ها می‌باشد. در مجموع افسران اطلاعاتی برای استخدام و هدایت و منابع اطلاعاتی و منابع دوبل به خارج از کشور سفر می‌کنند.
نویسنده در ادامه فصل واژه‌هایی همچون خائن، جاسوسی اقتصادی، صنعتی و علمی، جاسوسی نظامی، جاسوسی فنی یا الکترونیکی، امنیت ملی، را بیان می‌نماید.
در بخش دیگر از فصل اول نویسنده اهمیت و ضرورت جاسوسی و همچنین تاریخچه جاسوسی را به صورت مشروح بیان نموده است.
نویسنده در بخش اهمیت و ضرورت جاسوسی محورهای زیر بیان شده است:
*. کارکرد جاسوسی در امنیت داخلی؛
*. کارکرد سازمان‌های جاسوسی در حوزه نظامی؛
*. کارکرد سازمان‌های جاسوسی در توسعه و پیشرفت ملی؛
*. کارکرد سازمان‌های اطلاعاتی در سیاست و روابط بین‌الملل؛
*. جاسوسی و منع مسلمانان از تجسس در احوال شخصی دیگران؛
*. اهمیت و ضرورت شناخت دشمن از منظر اسلام؛
*. جایگاه جاسوسی در سازمان‌های اطلاعاتی.
علل، زمینه‌ها و انگیزه‌های جاسوسی عنوان فصل دوم کتاب می‌باشد که نویسنده علل اجتماعی نفوذ در جامعه را 1.ایجاد دشمنی و کینه ورزی؛ 2.فساد و اخلال بیان دشته است.
نویسنده در ادامه این فصل زمینه‌های نفوذ در افراد برای جاسوسی را همچنان مطرح نموده است و انگیزه‌‌های جاسوسی در افراد را متفاوت می‌داند و بیان می‌دارد: «برخی مزدور هستند و به انگیزه‌های مالی و از روی حرص و آز دست به ارتکاب جرم می‌زنند. گرایش‌های عقیدتی و ایدئولوژیک از جمله انگیزه‌های دیگر برای جلب همکاری بیشتر داوطلبانه می‌باشد، یعنی اینکه شخص خود را از لحاظ فکری و عقیدتی به کشوری دیگر غیر از کشور محل تولد یا اقامت خود و یا به یک گروه فکری فراملی وابسته می‌داند و در نتیجه تمایل می‌یابد تا برای اهداف و آرمان‌های تداعی شده و یا جلوگیری از وقوع حوادث اتفاقی که از تحقق آنها جلوگیری می‌نمایند، جاسوسی کند.
گاهی انگیزه افراد در مبادرت به جاسوسی گرفتن انتقام است. بدین معنی که فرد به دلیل آزردگی و مشکلاتی که مسئولین و دستگاه‌های کشور متبوعش برای وی ایجاد کرده‌اند و برای گرفتن انتقام از آنها، به طور داوطلبانه و یا در صورت کوچک‌ترین اشاره و پیشنهاد از سوی سرویس‌های اطلاعاتی کشور بیگانه، حاضر به همکاری با آنها و ارائه اطلاعات می‌شود.
در بعضی از جاسوسان انگیزه آنها برای جاسوسی به مسائل روانی و شخصیتی او باز می‌گردد. فرد در نتیجه همکاری با سرویس اطلاعاتی، احساس قدرت و هیجان نموده، کمبودها و نیازهای روانی خود را پوشش می‌دهد .و از این طریق به رضایت می‌رسد. برخی افراد در پی شهرت و تامین نیاز خود، این راه و مسیر را انتخاب می‌نمایند و ضمن همکاری با سرویس‌های جاسوسی در صدد کسب شهرت برمی‌آیند. این قبیل جاسوسان به عنوان شبه جاسوس معرفی می‌شوند.
در فصل سوم نویسنده پوشش‌های جاسوسی از قبیل پوشش رسمی، پوشش دیپلماتیک، پوشش تجاری، پوشش رسانه‌ای، پوشش علمی و فنی، پوشش مذهبی، پوشش سازمان‌های بین‌المللی را شرح می‌دهد.
روش‌های جاسوسی نیز در فصل چهارم عنوان شده است که نویسنده بعضی از این روش‌ها را بیان داشته است:

 جمع‌آوری و جاسوسی از منابع آشکار؛
 جمع‌آوری و جاسوسی از منابع پنهان؛
 روش‌های سوء اخلاقی و استفاده از ساده لوح بودن افراد؛(فساد جنسی)؛
فصل پنجم کتاب به بیان ابزارهای جاسوسی اختصاص داده شده است که مهمترین آنها عبارتند از:
 تجهیزات رایانه‌ای؛
 تجهیزات مخابراتی و تبادل اطلاعات؛
 ماهواره‌های جاسوسی؛
 ره‌گیری اطلاعات مالی، اقتصادی؛
 رمز نگاری.
در آخرین فصل کتاب نویسنده مراحل عملیات جاسوسی را شرح می‌دهد:
 نشان و ارزیابی (افسران اطلاعاتی)؛
 نشان و ارزیابی (منابع و جاسوسان)؛
 نشان افراد مستعد برای جاسوسی؛
 جذب و استخدام؛
 آموزش.

منبع: vaja.ir


سایر سئوالات