چرا طپش قلب دارم

به طور عادی، ضربان قلب روندی ناملموس و حس نشدنی دارد و شما از تپیدن قلب خود آگاه نیستید. برای اینکه بهتر این مفهوم متوجه شوید، سعی کنید بدون گرفتن نبضتان، سرعت تپش قلبتان را محاسبه کنید.
معمولا این کار ممکن نیست، چون ضربان قلب را بدن حس نمی‌کند، اما گاهی اوقات وضعیت برعکس است و فرد هر لحظه ضربان قلب خود را در سینه‌اش حس می‌کند. این احساس اگر طولانی مدت ادامه پیدا کند، بسیار آزار دهنده است.
تعداد بیمارانی که با شکایت از <تپش قلب> به متخصص قلب و عروق مراجعه می‌کنند چندان کم نیست. به طور کلی، احساس تپش قلب و حس ضربان‌های آن را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: موارد طبیعی و موارد غیر طبیعی. برای تعریف موارد طبیعی یک مثال می‌زنیم؛ حدود ۵ دقیقه بدوید و سپس بایستید.
در این حالت، قلب شما محکم و به سرعت در قفسه سینه می‌تپد و شما از تمام ضربان‌های آن آگاه و باخبر می‌شوید. انگار هر یک از ضربان‌ها را در قفسه سینه خود احساس می‌کنید. به طور عادی در ورزش یا فعالیت‌های جسمانی سنگین، قلب مجبور می‌شود برای تامین نیازهای بدن با سرعت و قدرت بیش از معمول بتپد و همین باعث می‌شود از تپیدن قلب خود باخبر شوید.
این واکنش طبیعی بدن است و در همه افراد سالم و حتی ورزشکاران وجود دارد. حس کردن تپش‌های‌ قلب هنگام ورزش به طور معمول آزار دهنده نیست و هیچ وقت کسی با این شکایت که <در حین ورزش ضربان قلبم را احساس می‌کنم> به پزشک مراجعه نمی‌کند.در اصل، همه به طور ذاتی متوجه می‌شوند که این حس طبیعی است و نشانه‌ای از بیماری خاصی نیست.
از طرف دیگر، در اضطراب‌های موقت نیز همین حالت ایجاد می‌شود. زمانی که به مطب دکتر می‌روید، امتحان دارید، یا عصبانی شده‌اید، به طور موقت سرعت ضربان قلب شما افزایش می‌یابد اما اینها هم موقت هستند و شما به طور ذاتی متوجه می‌شوید که این واکنش طبیعی بدن به اضطراب است و از بیماری قلبی ناشی می‌شود.
● اما من بیمارم
صرف‌نظر از آنچه ذکر شد، در بسیاری از موارد تپش قلب بیمارگونه است و از بیماری‌های مختلف ناشی می‌شود. برخی از این بیماری‌‌ها، بیماری‌های خود قلب و برخی دیگر، بیماری‌های درگیر کننده سایر اعضای بدن هستند.
به همین دلیل، بیمارانی که از تپش قلب شکایت دارند، پس از مراجعه به پزشک متخصص بیماری‌های قلب و عروق تحت بررسی‌‌های وسیعی قرار می‌گیرند تا علت زمینه‌ای که شاید خارج از قلب باشد، شناسایی و به دنبال آن، درمان مناسب و منطقی در نظر گرفته شود.
● امان از اعصاب
همان‌طور که پیش از این گفتیم، به علت مکانیسم‌های جبرانی، بدن در مقابله با استرس و اضطراب، ضربان قلب را زیاد می‌کند و افزایش ناگهانی سرعت و قدرت ضربان قلب باعث می‌شود فرد از ضربان قلب خود آگاهی پیدا کند اما در نظر بگیرید فردی به علت مشکلات روانپزشکی دچار استرس و اضطراب دایمی باشد.
این افراد همیشه به دلیل مشابه، ضربان قلب خود را احساس می‌کنند. بنابراین یکی از علل مهم تپش قلب اضطراب و نگرانی مداوم است اما هیچ گاه نمی‌توان به افرادی که احساس تپش قلب دارند گفت بیماری آنها ناشی از اضطراب است و نیاز به درمان ندارد.
تنها زمانی می‌توان این تشخیص را مطرح کرد که پس از انجام بررسی‌های کافی احتمال وجود بیماری‌های درگیر کننده قلب و دیگر اعضا رد شده باشد و مطمئن باشیم جسم فرد سالم است. تنها در این صورت می‌توان علائم بیمار را به بیماری‌های روانی، استرس و اضطراب نسبت داد.
در این موارد هم درمان چندان سخت نیست. مشاوره با یک روان‌شناس یا روانپزشک و نیز در صورت صلاحدید روانپزشک، مصرف دوره‌ای داروهای ضداضطراب و آرام‌بخش می‌تواند علائم بیماری را برطرف کند.
● تیروئید و علائم مختلف
متاسفانه بیماری‌های تیروئید علائم بسیار متفاوتی دارند و می‌توانند با هزار چهره خود را نشان دهند. در پرکاری تیروئید، به علت آزادسازی بیش از حد هورمون‌های تیروئید به داخل خون، سوخت و ساز بدن به طور چشمگیر زیاد می‌شود.
قلب هم مجبور است برای جبران نیازهای افزایش یافته بدن، خون بیشتری به اعضا برساند. این کار تنها از طریق افزایش سرعت و قدرت ضربان قلب مقدور است و همین مساله باعث می‌شود فرد ضربان قلب خود را احساس کند اما معمولا این بیماران دیگر علائم پرکاری تیروئید نظیر لرزش دست، کاهش وزن، تعریق، اسهال و علائم چشمی را هم از خود بروز می‌دهند.
درمان چندان سخت نیست اما متاسفانه بیماری‌های تیروئید بسیار تمایل به عود دارند. پس باید هر چند وقت یک بار از طریق آزمایش خون، پیگیر وضعیت این بیماری شد. درمان در این موارد به عهده متخصص غدد یا متخصص پزشکی هسته‌ای است.
● فشارخون بالا
قلب در اصل باید خون را به داخل عروق بزرگ بدن پمپ کند اما این عروق دارای فشار هستند، یعنی همان فشاری که پزشک در مطب از روی بازوی شما با یک دستگاه فشارخون محاسبه می‌کند و با اعدادی مثل ۱۲ روی ۸ یا ۱۳ روی ۹ به شما اعلام می‌کند.
بنابراین قلب پیش روی خود با یک سد یا یک مقاومت مواجه می‌شود و باید انرژی زیادی مصرف کند تا بتواند خون درون خود را به داخل این عروق پرفشار وارد کند.
در حالت عادی قلب به قدری قدرت دارد که می‌تواند این کار را به راحتی انجام دهد اما زمانی که فشار درون عروق بالا می‌رود، قلب مجبور می‌شود انرژی بیشتری صرف کند و به اصطلاح پرقدرت‌تر بتپد. همین مساله باعث می‌شود فرد از ضربان قلب خود آگاه و به اصطلاح دچار تپش قلب شود.
● اصل ماجرا
در این نوشتار از خود قلب کمتر گفتیم. بخش مهمی از تپش قلب‌ ناشی از بیماری‌های قلب است. هر یک از بخش‌های مختلف قلب، ممکن است به دنبال ابتلا به بیماری‌های مختلف، برای بیمار تپش قلب ایجاد کنند. بیماری‌های دریچه‌ای قلب گاهی با این علامت همراه هستند.
در قلب ۴ دریچه اصلی وجود دارد که شاید نام آنها برای شما چندان ناآشنا نباشد: دریچه دولتی یا میترال، دریچه سه‌لتی یا تری‌کوسپید، دریچه آئورت و دریچه شریان ریوی.
بیماری‌های مختلفی ممکن است باعث تنگ یا گشاد شدن این دریچه‌ها شوند که از مهم‌ترین آنها به مشکلات مادرزادی و تب روماتیسمی می‌توان اشاره کرد. فرد مبتلا به این بیماری‌ها ممکن است دچار تپش قلب، تنگی نفس یا ضعف باشد اما این علائم اکثرا در مراحل پیشرفته بیماری ایجاد می‌شوند و بیماری ابتدا اکثرا بی‌علامت است.
بیماری‌های درگیر کننده عضله قلب هم می‌توانند به تپش قلب منجر شوند. این بیماری‌ها طیف بسیار گسترده‌ای دارند و از بیماری‌های عفونی و التهابی گرفته تا علل ناشناخته را شامل می‌شوند. اگر منشا بیماری التهابی باشد، علائم دیگری مثل تب هم وجود دارد.
بسیاری از بیماری‌های فوق، تنگی نفس را نیز به همراه دارند. اما یکی از مهم‌ترین علل تپش قلب، به هم ریختن ریتم طبیعی ضربان‌های قلبی است. قلب در حالت عادی ریتم و آهنگ بسیار منظمی دارد. هر گاه این ریتم به هم بخورد، فرد از ضربانات قلب خود آگاه و به اصطلاح دچار تپش قلب می‌شود. این بیماری‌ها انواع بسیار متعددی دارند.
برخی از آنها فقط دهلیزها را درگیر می‌کنند، برخی فقط به بطن‌ها محدود می‌شوند و بعضی دیگر از دهلیزها شروع می‌شوند و به بطن‌ها گسترش پیدا می‌کنند. با توجه به اینکه نوار قلب می‌تواند به خوبی ریتم قلب را به پزشک نشان دهد، پزشکان متخصص قلب و عروق برای بیمارانی که از تپش قلب شکایت می‌کنند، حتما از گرفتن نوار قلب استفاده می‌کنند تا آهنگ تپش قلب آنها را متوجه شوند. در ضمن این نوار به متخصص نشان می‌دهد که منشا به هم خوردن ریتم قلب دهلیز راست یا بطن؛ اما مشکلی که وجود دارد این است که گاهی تپش قلب دائمی نیست.
به طور مثال، بیمار زمانی که در مطب پزشک حضور دارد، تپش قلب ندارد اما در منزل دچار این حالت است. با این حساب نوار قلبی که در مطب پزشک گرفته شده، نمی‌تواند مشکل به هم ریختن ریتم منظم قلبی را نشان دهد.
به همین دلیل متخصص قلب در چنین مواردی مجبور می‌شود از روش دیگری برای بررسی بیماری استفاده کند. این روش هولتر مونیتورینگ نام دارد که همان نوار قلب معمولی است اما با دستگاه کوچکی که به بدن بیمار وصل می‌شود، در تمام ۲۴ ساعت روز از قلب بیمار اطلاعات می‌گیرد و آن را ثبت می‌کند.
در حقیقت یک دستگاه کوچک نوار قلب است که بدون آزار و اذیتی برای بیمار در تمام شبانه‌روز همراه اوست و دائم از او نوار می‌گیرد. این نوارها در حافظه دستگاه ثبت می‌شود و سپس متخصص قلب و عروق آنها را مرور می‌کند تا اگر هر زمانی از شبانه روز ریتم قلب بیمار به هم ریخته باشد، آن را شناسایی کند. علت دیگر، سکته قلبی است.
سکته‌های قلبی اکثرا با درد شدید قفسه سینه همراه هستند اما باید توجه داشت این مورد همیشگی نیست و بسیاری از سکته‌های قلبی بدون درد قفسه سینه هستند و با علائم دیگری نظیر تنگی نفس، تپش قلب، درد شانه، گردن و یا شکم مشخص می‌‌شوند. حتی ناشایع نیست که فرد هیچ علامتی هنگام سکته قلبی نداشته باشد.
با این حساب علل تپش قلب بسیار متفاوتند و تنها از روی علامت نمی‌توان علت زمینه‌ساز آن را مشخص کرد.
با توجه به اینکه درمان بیماری‌ها به شدت وابسته به علت زمینه‌ساز آنهاست، همیشه در مواجهه با چنین علائمی باید به متخصص قلب و عروق مراجعه کرد تا پس از انجام معاینه و آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم، علت زمینه‌ای شناسایی و در مرحله بعد، ‌درمان بر اساس عامل زمینه‌ای طراحی شود.
هیچ‌گاه سرخود یا بر اساس توصیه‌های افراد غیرمتخصص و ناآشنا با مسائل پزشکی برای درمان تپش قلب یا دیگر بیماری‌ها، از دارویی استفاده نکنید. بسیاری از این داروها ممکن است علائم شما را از بین ببرند اما با توجه به اینکه علت زمینه‌ای را به درستی درمان نمی‌کنند، مدتی بعد با عوارض بدترمجبور خواهید شد به پزشک مراجعه کنید.


سایر سئوالات